Bamsawali Journal

वंशावली पत्रिका

"नेपालको कुनै पवित्र नदीको किनारमा सूर्यास्तको समयमा भइरहेको दाहसंस्कार र अन्त्येष्टि कर्मको दृश्य, जहाँ परिवारका सदस्यहरू शोकमा उपस्थित छन्।

२०२६ जुलाई २२

अन्तिम श्वासदेखि मोक्षसम्म: नेपालका ब्राह्मण र क्षेत्री समुदायका मृत्यु संस्कार

अन्तिम सास र मुक्तिबीचको यात्रामा के हुन्छ? नेपालका ब्राह्मण र क्षेत्री समुदायको मृत्यु संस्कारले त्यो यात्रालाई मार्गदर्शन गर्छ।

हिमालको सुनौलो सूर्यास्त र परम्परागत घरको आँगनमा मुस्कुराउँदै उभिएका चार पुस्ताका नेपाली परिवारका सदस्यहरू।

२०२६ जुलाई २१

नाता-सम्बन्धको शक्ति: नेपाली समाजलाई जोडेर राख्ने अदृश्य धागो

चार-पाँच पुस्तासम्म नाता टिकाउने नेपाली समाज संसारमै अनौठो छ। यो नाता किन यति बलियो छ र किन यसलाई जोगाउनु जरुरी छ?

सत्य र धर्मको कठिन परीक्षा दिँदै गरेका राजा हरिश्चन्द्र, जो श्मशानमा सेवकको रूपमा आफ्नो कर्तव्य निर्वाह गर्दै छन्।

२०२६ जुलाई २०

सत्यको मूल्य: राजा हरिश्चन्द्रले सबै गुमाएर पनि किन झुट बोलेनन्?

योध्याका राजा हरिश्चन्द्रले राज्य, परिवार र सम्मान सबै गुमाए तर एकपटक पनि झुट बोलेनन्। सत्य, धर्म र बलिदानको यो पुराणकथा आजसम्म किन सान्दर्भिक छ?

गंगाले वसुहरूलाई श्रापबाट मुक्त गर्न आफ्नो सन्तानलाई नदीमा विसर्जन गर्दै गरेको क्षण, जसमा राजा शान्तनुले उनीसँग गरेको प्रतिज्ञाको परीक्षा भइरहेको छ।

२०२६ जुलाई १५

गंगाको प्रतिज्ञा र उनले डुबाएका सात छोरा

भीष्मकी आमा बन्नुअघि गंगाले एउटा वाचा गरेकी थिइन् जसले उनका सात सन्तानको ज्यान लियो। कसैले बुझ्न नपाउने वाचा बोक्नुपर्दाको एक्लोपनको महाभारत कथा।

सुनौलो सूर्यास्तको समयमा समुद्रको किनारमा उभिएर टाढाको लंकाको दरबार र आउँदै गरेको रामको सेनालाई हेर्दै गरेका विभीषण।

२०२६ जुलाई १४

विभीषण: जसले आफ्नै भाइलाई अस्वीकार गरे

विभीषणले रावणलाई सीतालाई फिर्ता गर्न चेतावनी दिए, तर उनलाई निर्वासित गरियो। परिवारप्रतिको बफादारी र धर्मप्रतिको बफादारीबीचको कठिन छनोटको कथा।

कर्णको रथको पाङ्ग्रा हिलोमा धसिएको दृश्य कुरुक्षेत्र युद्ध ब्राह्मणको श्राप सत्य हुँदै

२०२६ जुलाई १३

हिलोमा फसेको पाङ्ग्रा: कर्णको मृत्यु र दोहोरो मापदण्डको मूल्य

कर्णको रथको पाङ्ग्रा हिलोमा धसियो र उनले त्यही नियमको सहारा लिए जुन उनी बलियो हुँदा लत्याउँथे। दोहोरो मापदण्डको मूल्यको कथा।

भगवान शिव शान्त मुद्रामा ध्यानमग्न हुनुहुन्छ, उहाँको कण्ठमा 'हलाहल' विषको नीलो प्रकाश चमकिरहेको छ।

२०२६ जुलाई ९

अमृतअघि विष निस्कियो: समुद्रमन्थनको मूल्य र शिवको निर्णय

समुद्र मन्थनबाट निस्किएको हलाहल विष, शिवले गरेको त्याग, नीलकण्ठको उत्पत्ति र अमृतको मूल्यको गहन कथा।

भौतिक शक्तिको अन्त्य र ईश्वरीय शक्तितर्फको पूर्ण समर्पणको प्रतीकस्वरूप गजेन्द्रले माथि उठाएको कमलको फूल।

२०२६ जुलाई ७

गजेन्द्रको कमल: आफ्नै बलले मुक्त हुन नसकेको राजा

गजेन्द्र र ग्राहको हजार वर्षे संघर्ष, पूर्ण समर्पण र विष्णुको दैवी उद्धारको गहन कथा।

राजदरबारको बीचमा, प्रह्लाद भक्तिपूर्वक फुटेको स्तम्भको अगाडि ध्यानमग्न छन्, जबकि हिरण्यकशिपु क्रोधित मुद्रामा उभिएका छन्।

२०२६ जुलाई २

प्रह्लाद र स्तम्भ: छोराको आस्था आदेशले बदल्न नसक्ने पिता

हिरण्यकशिपुको अत्याचार, प्रह्लादको अटल आस्था र नरसिंह अवतारको उदय वंशानुगत घृणामाथि भक्तिको विजयको गाथा।

दमयन्तीले बाहुकको रूपमा रहेका नललाई चिन्दै, जहाँ पानीको भाँडामा नलको वास्तविक अनुहारको प्रतिविम्ब देखिन्छ।

२०२६ जुन ३०

संसारले अनुहार बदलिदिँदा पनि दमयन्तीले नललाई चिनिन्

नलले जुवामा सबै गुमाएर दमयन्तीलाई वनमा छोडे। उनले हार मानिनन् बुद्धिले आफ्ना पतिलाई फेला पारिन्। महाभारतको अटुट प्रेमको कथा।

महाभारतको दृश्य: युधिष्ठिर तलाउको किनारमा बसेर यक्षका प्रश्नहरूको सामना गर्दै, जहाँ उनका चार भाइहरूका धनुष-बाण राखिएका छन्।

२०२६ जुन ३०

यक्ष प्रश्न कथा: तालको किनारमा युधिष्ठिरको कठिन परीक्षा

महाभारतको वनपर्वको यक्ष प्रश्न कथा जहाँ युधिष्ठिरले आफ्ना भाइहरूलाई बचाउन शक्तिको सट्टा निष्पक्षतालाई रोज्छन्।

गुरु द्रोणाचार्यको मूर्ति अगाडि नतमस्तक भई ध्यानमग्न धनुर्धारी एकलव्य, जसको छेउमा धनुष-बाण राखिएको छ।

२०२६ जुन २९

एकलव्यको काटिएको औँला: गुरुकुलले नदेखेको विद्यार्थी

एकलव्यको हृदयविदारक कथा जसले गुरुकुलबाहिर उत्कृष्टता प्राप्त गरेबापत आफ्नो दाहिने औँलाको बलिदान दिए।

शबरी मतङ्ग आश्रममा रामको प्रतीक्षा गर्दै दण्डकारण्य वन धैर्य विश्वास

२०२६ जुन २९

शबरीको लामो प्रतीक्षा: सबै गइसकेपछि आएको अतिथि

वाल्मीकि रामायणको अरण्यकाण्डमा शबरीको कथा जसले दशकौँसम्म रामको प्रतीक्षा गरिन् र आफ्नो अटल विश्वासको शक्ति देखाइन्।

अहिल्याको लामो समयदेखिको अदृश्यता र तपस्यालाई दर्शाउने सुनसान आश्रम, जहाँ राम र लक्ष्मणको आगमन हुँदैछ।

२०२६ जुन २९

मौन आश्रमकी अहल्या: पछिल्ला कथाले ढुङ्गा बनाएकी महिला

वाल्मीकि रामायणमा अहल्या ढुङ्गा थिइनन् उनी अदृश्य थिइन्। एकान्त, न्यायको बोझ र रामद्वारा उनको पुनरुत्थानको कथा।

नदी किनारमा धनुष लिएर उभिएका राजा दशरथ, जहाँ पानी भर्न ल्याइएको भाँडो र काँवर (श्रवणकुमारको) खाली छोडिएको छ।

२०२६ जुन २६

दशरथले पानीको आवाज सुने र बाण छोडे

दशरथले अँध्यारोमा पानीको आवाज सुनेर बाण हाने। त्यो बाणले एउटा तपस्वी युवकको जीवन र दुई अन्धा बाबुआमाको संसार नै भत्कायो।

"यमराजको ढोकामा तीन रातसम्म पर्खिरहेका बालक नचिकेता, जसको अगाडि तीनवटा दियो बलिरहेका छन्।

२०२६ जुन २६

मृत्युदेवको ढोकामा तीन रात पर्खेको बालक

पिताको रिसले मृत्युलाई दिइएका नचिकेताले यमको ढोकामा तीन रात पर्खे। यमले धन दिएर टार्न खोज्दा पनि उनले मृत्युको प्रश्न छोडेनन्।

भगवान शिव र पार्वतीको वरिपरि परिक्रमा गर्दै गणेश, जबकि कार्तिकले आफ्नो मयूरमा चढेर संसारको चक्कर लगाउँदै हुनुहुन्छ

२०२६ जुन २६

गणेश–कार्तिकेयको प्रतिस्पर्धा: संसार घुमेर फर्केका भाइ

कार्तिकेय पृथ्वी घुमे, गणेशले आमाबुबाको परिक्रमा गरे। शिवपुराणको कथा बुद्धिको जित मात्र होइन मेहनत, तुलना र चोटको कथा पनि हो।

जङ्गलको बाटोमा हातमा दियो बोकेकी सावित्री, अगाडि उभिएका यमराज र नजिकै बसेका सत्यवान

२०२६ जुन २६

उनी एक वर्षमै मर्छन् भन्ने थाहा थियो सावित्रीले उनैलाई रोजिन्

सावित्रीले एक वर्षमै मर्ने भविष्यवाणी सुनेर पनि सत्यवान रोजिन्। यमले प्राण लगेपछि उनले बलले होइन, धैर्य, तर्क र सटीक वरले जीवन फर्काइन्।

कृष्ण शान्तिदूतको रूपमा हस्तिनापुर प्रवेश गर्दै दुर्योधनको सभामा अन्तिम शान्ति प्रस्ताव लिएर

२०२६ जुन २६

कुरुक्षेत्रअघि बन्द भएको अन्तिम ढोका

कुरुक्षेत्रअघि कृष्ण अन्तिम शान्ति प्रस्ताव लिएर हस्तिनापुर पुगे। सम्झौता नभएर होइन, अभिमानले सानो सहअस्तित्वसमेत अस्वीकार गरेकाले प्रयास विफल भयो।

सूर्योदयमा कुन्ती कर्णलाई भेट्दै छोरा भनेर पुकार्दै युद्धअघिको पुनर्मिलन

२०२६ जुन २६

कर्ण र कुन्ती: धेरै ढिलो आएको जन्मसत्य

कर्णको जन्मसत्यले उनलाई कुन्ती, सूर्य, राधा, अधिरथ र दुर्योधनसँग बाँध्यो। सत्य खुलेपछि पनि जीवनभरका प्रेम र निष्ठा मेटिएनन्।

नैनसुख चित्र द्रौपदी वस्त्रहरण १७६० पहाडी लघुचित्र महाभारत द्यूतसभा दुःशासन कृष्णा चमत्कार

२०२६ जुन २५

द्यूतसभालाई कठघरामा उभ्याउने महिला

द्रौपदीको द्यूतसभा अपमान मौन पीडाको कथा मात्र होइन। उनको प्रश्नले सभा, सत्ता र मौन बसेका ज्येष्ठहरूको नैतिक असफलता खोलिदियो।

भीष्मले यमुना किनारमा ब्रह्मचर्य प्रतिज्ञा गर्दै राजगद्दी र सन्तान त्याग शान्तनु सत्यवती विवाह

२०२६ जुन २५

बाबुको इच्छा पूरा गर्ने प्रतिज्ञाले वंशलाई कुनामा पुर्यायो

पाण्डव–कौरव जन्मिनुअघि शान्तनु, गंगा, सत्यवती र भीष्मका वाचा र निर्णयले कुरुवंशको भविष्य साँघुरो बनाइसकेका थिए।

राम सीता लक्ष्मण अयोध्या दरबारबाट चौध वर्ष वनवास जाँदै

२०२६ जुन २५

चौध वर्ष घरबाहिर: रामको वनवास बसाइँसराइको कथा पनि हो?

रामको चौध वर्ष वनवास: कैकेयीको षड्यन्त्र, सीता-लक्ष्मणको साथ र घरबाट बिछोडको पीडादायी कथा।

भरतले अयोध्यामा राजगद्दी अस्वीकार गर्दै कैकेयीको मागबाट आएको मुकुट अस्वीकार रामायण नेतृत्व

२०२६ जुन २५

राजगद्दी अस्वीकार गर्ने राजकुमार: भरतले सत्ताबारे के बुझेका थिए?

कैकेयीको मागबाट आएको राज्य भरतले स्वीकारेनन्, तर राम नफर्केसम्म शासनको जिम्मेवारी लिए। शक्ति, वैधता र stewardship बारे यसको अर्थ के हो?

जटायु अर्थ सेन्टर विश्वकै ठूलो चरा मूर्ति केरला भारत २०० फिट लामो गिद्ध पखेटा १५० फिट फैलिएको

२०२६ जुन २५

जटायुको अन्तिम उडान: आफूले जित्न नसक्ने उनलाई थाहा थियो

जटायुलाई आफू वृद्ध र रावण शक्तिशाली भएको थाहा थियो। तैपनि उनले युद्ध गरे—र असफल उद्धारलाई रामायणको गहिरो साहस र नाताको कथामा बदले।

बेल्बासे थरको इतिहास एउटा सीधा रेखा होइन। यसमा पुराणको मौद्गल्य परम्परा छ, प्युठानको बेलबास छ, जैसी र बेल्बासे दुवै लेखिएका श्रेस्ता छन्, र हराएको सक्कल कागजको पीडा छ।

२०२६ जुन २४

बेल्बासे थरको इतिहास: मौद्गल्य गोत्र, बेलबासको स्मृति र हराएको कागज

बेल्बासे थरको इतिहास के हो? प्युठानको बेलबासबाट आएका परिवार बेल्बासे कहलिए। जैसीबाट बेल्बासे कहिले लेखियो? मौद्गल्य गोत्रको जरा कहाँ जोडिन्छ? जान्नुहोस् स्रोत-सचेत इतिहास।

काश्यप गोत्र घिमिरे ऋषि काश्यपको स्मृतिमा वंश परम्परा

२०२६ जुन २३

घिमिरे थरको इतिहास: काश्यप गोत्र, घमिरको स्मृति र एकीकृत वंशावलीको सपना

घिमिरे थरको इतिहास, काश्यप गोत्र, घमिर-घेर्मु-घेरुङ परम्परा, बराह-मस्टा कुलपूजा र डिजिटल वंशावली संरक्षणबारे विस्तृत लेख।

वंशावली भनेको के हो भन्ने अवधारणा family tree र विस्तृत पारिवारिक इतिहासको तुलना नेपाली वंशावली

२०२६ जुन १९

वंशावली भनेको के हो? आफ्नो वंश किन र कसरी खोज्ने?

वंशावली भनेको के हो? नेपाली परिवारको पुर्खा, सम्बन्ध, स्थान, समय र बसाइँसराइको स्रोतसहितको अभिलेख।

दमाई परियार समुदायको बसाइँसराइ र नेपालका विभिन्न जिल्लामा बस्तीको ऐतिहासिक नक्सा

२०२६ जुन १९

दमाई/परियार वंशावली: "जात गएको" कथा होइन, दबाइएको इतिहास खोज्ने काम

दमाई/परियार वंशावली "जात गएको" कथा होइन राज्य र समाजले ओझेल पारेका नाम, महिला, सीप र बसाइँसराइ फिर्ता लेख्नु हो।

मिहाक म्याहक कुसुन्डा जातिको वृद्धको तस्वीर जसले वन राजा र आधुनिक नेपाली पहिचानको दोहोरो रूप देखाउँछ

२०२६ जुन १९

मिहाक/म्याहक: कुसुन्डालाई बुझ्न थरभन्दा भाषा र सम्बन्ध किन महत्त्वपूर्ण छन्?

कुसुन्डा समुदायको मिहाक/म्याहक self-name, language isolate, सेन-शाही थर, चेपाङ, राउटे, मगर, ठकुरी र अन्य समुदायसँगका सम्बन्धबारे स्रोतसहितको लेख।

गुरुङ को हुन्? उच्च भूमिका तिब्बती-बर्मी मानिसहरू

२०२६ जुन १९

गुरुङ कुलको इतिहास: चार जात, सोह्र जात र अन्नपूर्णाका तमु मानिसहरू

नेपालका आदिवासी जनजातिमध्ये एक, तमु (गुरुङ) समुदायको इतिहास केवल सैन्य बहादुरीमा मात्र सीमित छैन; यसको जरा अन्नपूर्ण र धौलागिरि क्षेत्रका उच्च पहाडी बस्तीहरूसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ।

काफ्ले थर नेपालको मौलिक इतिहास र पहिचानसँग जोडिएको एक विशिष्ट नाम हो।

२०२६ जुन १९

काफ्ले थरको इतिहास: काफल पाखादेखि शाण्डिल्य वंशसम्मको यात्रा

के तपाईंलाई थाहा छ हाम्रो 'काफ्ले' थरले केवल एउटा नाम मात्र बोकेको छैन, यो त हाम्रा पुर्खाको लामो यात्रा, संघर्ष र संस्कृति हो?

एउटै गोत्रमा विवाह किन गरिँदैन भन्ने विषयमा गोत्र र वंशावली सम्बन्धी जानकारी

२०२६ जुन १८

एउटै गोत्रमा विवाह किन गरिँदैन? वंशावलीको दृष्टिबाट सजिलो व्याख्या

एउटै गोत्रमा विवाह किन गरिँदैन? गोत्र, थर, प्रवर, कुल र वंशावलीबीचको सम्बन्ध सरल भाषामा बुझ्नुहोस् र सगोत्र विवाह सम्बन्धी परम्परागत दृष्टिकोण जान्नुहोस्।

हजुरबुबाले कुल पूजाको अवसरमा आफ्नो परिवार र नातिनातिनाहरूलाई पुर्ख्यौली गाउँमा वंशावली पुस्तक देखाउँदै।

२०२६ जुन १८

तपाईंको कुलदेवताले परिवारको कथा के बताउँछ? | Bamsawali Blog

कुलदेवता, कुलदेवी र कुलपूजाले परिवारको उत्पत्ति, बसाइँसराइ, गोत्र, शाखा, वंशावली र कुलसंस्कारबारे के बताउँछन्? बम्सावलीका लागि सजिलो गाइड।

रामको वंशावली र रघुवंशको अवधारणा इक्ष्वाकुबाट दशरथ हुँदै रामसम्मको सूर्यवंशीय परम्परा नेपाली

२०२६ जुन १८

रामभन्दा अघि सुरु हुन्छ रामायण: रघुवंशले विरासतबारे के बताउँछ?

रामलाई राघव र इक्ष्वाकुवंशी किन भनिन्छ? रघुवंश, सूर्यवंश र इक्ष्वाकु वंशबीच के भिन्नता छ? रामायणले विरासत, जिम्मेवारी र वंशावलीबारे के सिकाउँछ? जान्नुहोस् यस लेखमा।

A group of Nepali Magar girls in traditional dress with gold headpieces perform a Namaste greeting.

२०२६ जुन १८

मगर कुलको इतिहास: नेपालको सबैभन्दा प्राचीन आदिवासी जनजातिका सात कुलहरू

नेपालको पहाडी खण्डमा ईसापूर्व २३०० देखि नै निरन्तर बसोवास गर्दै आएका, हिमालयका सबैभन्दा प्राचीन दस्तावेजीकृत बासिन्दाहरूमध्ये एक हुन् मगर जनजाति. हामी धेरैले उनीहरूलाई गोर्खा रेजिमेन्टका जाँबाज योद्धाका रूपमा चिनेका छौँ, तर त्यो वीर परिचयभन्दा पछाडि एउटा अति प्राचीन र समृद्ध सभ्यता लुकेको छ.

A historical landscape photo from a drone perspective, looking over a ancient settlement in the Dailekh hills of Nepal.

२०२६ जुन १८