बेलबासे थरको इतिहास
बेलबासे थरको वंशपरम्परा प्राचीन मौद्गल्य गोत्रसँग जोडिएको मानिन्छ। यो गोत्र ऋग्वेदकालीन महर्षि मुद्गलका सन्तति तथा शिष्यहरूसँग सम्बन्धित रहेको वंशपरम्परामा उल्लेख पाइन्छ।
बेलबासे वंशावलीअनुसार वि.सं. ४१५ तिर गढवालको विद्यानगरबाट मौद्गल्य गोत्रका लम्बोदर भट्ट जुम्लाको सिञ्जा क्षेत्रमा बसाइँ सरेका थिए। सिञ्जा राज्यमा राजपुरोहित तथा सल्लाहकारका रूपमा सेवा गरेका उनका सन्ततिहरूले तत्कालीन राजा मयुर भञ्जनपालबाट बिर्ता प्राप्त गरेको र त्यसपछि उनीहरूको वंश जुम्ला, डोटी तथा बाजुरालगायतका क्षेत्रमा फैलिएको मानिन्छ।
कालान्तरमा डोटीको गोरासेसमा बसोबास गर्दै आएका उनका एक सन्तति पृथ्वीनारायण शाहको एकीकरण अभियानका क्रममा त्यहाँबाट विस्थापित भई प्यूठानको एक स्थानमा पुगे। त्यहाँ बेल र बाँसको घना झाडी फाँडेर बस्ती बसालेपछि त्यस स्थानको नाम “बेल्बास” राखिएको वंशपरम्परामा उल्लेख छ।
पछि वि.सं. १७९० को आसपास रामु साहुको नेतृत्वमा बेल्बासबाट अर्घाखाँचीको खिल्जीमा बसाइँ सरेका परिवारहरूलाई “बेल्बासबाट आएका” भन्ने अर्थमा “बेलबासे” भनेर चिनिन थालेको मानिन्छ। समयक्रममा खिल्जीबाट रुपन्देही, दाङ, गुल्मी, पाल्पा लगायत नेपालका विभिन्न भूभागमा बेलबासे परिवारहरू फैलिँदै गएको पाइन्छ।