न्यौपाने थरको इतिहास
न्यौपाने थरको इतिहास प्राचीन कौडिण्य गोत्रसँग जोडिएको मानिन्छ। परम्परागत वंशावलीअनुसार कौडिण्य ऋषिका सन्तान तथा शिष्यहरूले कौडिण्य गोत्र अपनाउँदै विभिन्न भूभागमा आफ्नो वंश विस्तार गरेका थिए।
मध्यकालतिर, कन्यौजबाट कौडिण्य गोत्रका दुई विद्वान् भट्ट दाजुभाइ सच्चिदानन्द र सदानन्द नेपाल प्रवेश गरी जुम्लाका राजाको दरबारमा पुगेको वंशपरम्परामा उल्लेख छ। उनीहरूको विद्वत्ता र धार्मिक ज्ञानबाट प्रभावित भएर राजाले सच्चिदानन्दलाई आचार्यका रूपमा सम्मान गरे भने सदानन्दलाई “नवपाणिय” उपाधि प्रदान गरेको मानिन्छ।
जुम्लाको धौलागोहबाट सुरु भएको भनिने न्यौपाने वंश समयक्रममा गुल्मी, काठमाडौं लगायत नेपालका विभिन्न भूभागमा फैलिँदै आज देशभरि स्थापित भएको पाइन्छ।